Ιστολόγιο

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει αυξανόμενη σπατάλη τροφίμων κάθε χρόνο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του 2023, όπου καταγράφηκαν συνολικά 58,2 εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων. Από αυτήν την ποσότητα, το 53% προέρχεται από τα νοικοκυριά, ενώ το 47% έχει βιομηχανική προέλευση. Το μερίδιο του λιανεμπορίου και της διανομής στη σπατάλη περιορίστηκε στο 8%.

Στη Βουλγαρία, τα πιο πρόσφατα στατιστικά του 2022 δείχνουν ότι κάθε πολίτης πετά κατά μέσο όρο 93 κιλά τρόφιμα ετησίως, με το συνολικό ετήσιο απόβλητο να φτάνει τους 614.928 τόνους. Τα νοικοκυριά ευθύνονται για το 43% της συνολικής σπατάλης, ενώ η παραγωγή και επεξεργασία τροφίμων για το 24%, η εστίαση και η παροχή γευμάτων για το 16% και το λιανεμπόριο μόλις για το 6%.

Έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το Μάρτιο του 2025 τοποθέτησε τη Βουλγαρία ανάμεσα στις χώρες με τη χαμηλότερη ευαισθητοποίηση για τη σπατάλη τροφίμων, με το 47% των καταναλωτών να δηλώνει πως παράγει συχνά απορρίμματα τροφίμων. Ειδικοί τονίζουν τη σημασία της εκπαίδευσης για την αλλαγή καθημερινών συνηθειών, αφού η πλειονότητα των αποβλήτων δημιουργείται εντός του σπιτιού. Η Βουλγαρική Τράπεζα Τροφίμων κατάφερε το 2024 να διασώσει 431.600 κιλά τροφίμων και να τα προσφέρει σε πάνω από 83.000 άτομα με οικονομικές δυσκολίες, ενώ οι προσπάθειες ενισχύθηκαν σημαντικά και το 2025. Ενημερωτικές καμπάνιες προωθούν καλύτερες πρακτικές αποθήκευσης και αγορών, τη στιγμή που το 30% των οικογενειακών εισοδημάτων αφιερώνεται στα τρόφιμα.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Βουλγαρίας, οι άμεσες ξένες επενδύσεις στη χώρα για το διάστημα Ιανουαρίου-Αυγούστου 2025 κατέγραψαν μείωση της τάξης του 10,9% σε σύγκριση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα. Το συνολικό ύψος των άμεσων ξένων επενδύσεων ανήλθε σε 1,537 δισ. ευρώ, ενώ την ίδια περίοδο του 2024 είχε φτάσει τα 1,725 δισ. ευρώ. Για τον Αύγουστο του 2025, η καθαρή εισροή ανήλθε σε 361,8 εκατ. ευρώ, σαφώς χαμηλότερη από τα 533,6 εκατ. ευρώ του περασμένου έτους.

Σε ό,τι αφορά τη συμβολή των ξένων επενδύσεων στο ΑΕΠ, οι φετινές εισροές αντιστοιχούν στο 1,4% του εκτιμώμενου Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, έναντι 1,7% πέρσι. Οι κεφαλαιακές εισροές από ξένους σε βουλγαρικές εταιρείες παρουσίασαν αύξηση, φτάνοντας τα 227,8 εκατ. ευρώ από αρνητικές ροές την περσινή χρονιά. Οι επαναεπενδύσεις ξένων επενδυτών ανήλθαν σε 2,369 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας το αντίστοιχο ποσό πέρσι, ενώ στα ακίνητα παρατηρείται και φέτος καθαρή εκροή κεφαλαίων.

Η Κεντρική Τράπεζα επισήμανε πως τα στοιχεία είναι προκαταρκτικά και ενδέχεται να αναθεωρηθούν. Αρνητικό παρέμεινε το καθαρό ισοζύγιο στα «ενδοεταιρικά δάνεια και άλλους δανεισμούς», φτάνοντας το 1,059 δισ. ευρώ, έναντι 117,2 εκατ. ευρώ αρνητικά το 2024. Παράλληλα, οι βουλγαρικές επενδύσεις στο εξωτερικό υποχώρησαν στα 288,2 εκατ. ευρώ. Τέλος, τέθηκε σε λειτουργία μια νέα ψηφιακή πλατφόρμα υπό την αιγίδα της Βουλγαρικής Υπηρεσίας Επενδύσεων και του υπουργείου Καινοτομίας, ώστε να διευκολύνει τις αποφάσεις τόσο ντόπιων όσο και ξένων επενδυτών, φιλτράροντας επενδυτικές ευκαιρίες με βάση ποικίλα κριτήρια.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Δείκτη Διαβατηρίων Henley για το 2025, το διαβατήριο της Σιγκαπούρης ανακηρύχθηκε για ακόμη μια χρονιά ως το ισχυρότερο παγκοσμίως. Οι πολίτες της Σιγκαπούρης έχουν το δικαίωμα να ταξιδεύουν χωρίς βίζα σε 193 χώρες, καταλαμβάνοντας έτσι τη θέση στην κορυφή της λίστας.

Στη δεύτερη θέση Βρίσκονται η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, των οποίων οι πολίτες μπορούν να επισκεφτούν 192 χώρες χωρίς να απαιτείται βίζα. Ακολουθούν ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Δανία, η Φινλανδία και η Ιρλανδία στη τρίτη θέση με πρόσβαση σε 191 προορισμούς χωρίς βίζα.

Η Ελλάδα κατατάσσεται στην πέμπτη θέση παρέχοντας στους πολίτες της τη δυνατότητα να ταξιδεύουν χωρίς βίζα ή με βίζα κατά την άφιξη σε 187 χώρες, διατηρώντας τη θέση της στην κορυφαία πεντάδα μαζί με τη Νέα Ζηλανδία και την Ελβετία. Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες υποχώρησαν στη δέκατη θέση, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο έπεσε στην έκτη. Η κατάταξη αυτή βασίζεται στα στοιχεία της Διεθνούς Ένωσης Αεροπορικών Μεταφορών και καταγράφει τον αριθμό των χωρών όπου οι κάτοχοι διαβατηρίου μπορούν να ταξιδεύουν χωρίς βίζα.

Σύμφωνα με τα έγγραφα προετοιμασίας του προϋπολογισμού της κυβέρνησης της Φλαμανδικής Περιφέρειας για το 2026, τα έξοδα για τόκους και συναφή κόστη του δημόσιου χρέους θα ξεπεράσουν το 1,22 δισεκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό σημειώνει αξιοσημείωτη αύξηση σε σύγκριση με τα 863 εκατομμύρια ευρώ του 2025, υποδεικνύοντας αυξημένη επιβάρυνση για τα δημόσια οικονομικά της περιφέρειας.

Στα ίδια έγγραφα τονίζεται ότι μόνο το κόστος των τόκων για τη νέα χρηματοδότηση θα ανέλθει σε 485,4 εκατομμύρια ευρώ, αυξημένο κατά 373,7 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης επέκριναν την εκτόξευση των δαπανών για τόκους, προτείνοντας, ως απάντηση, την κατάργηση κρατικών επιδοτήσεων που δίνονται σε μη κυβερνητικούς οργανισμούς οι οποίοι δεν προσφέρουν απτά οφέλη στην κοινωνία.

Η κυβέρνηση της Φλάνδρας δήλωσε πάντως ότι επιτεύχθηκε συμφωνία για τον προϋπολογισμό του 2026, παραδεχόμενη ότι η ισορροπία των δημόσιων οικονομικών έχει διαταραχθεί από το 2020 λόγω της πανδημίας του κορονοϊού, του πολέμου στην Ουκρανία και της ενεργειακής κρίσης. Προανήγγειλε περικοπές στις δαπάνες ως αναγκαίο βήμα για την επαναφορά σε ισοσκελισμένο προϋπολογισμό μέχρι το 2027, ενώ σημειώθηκε ότι η συνολική ενοποιημένη οφειλή της περιφέρειας για το 2025 ανήλθε στα 38,9 δισεκατομμύρια ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά περίπου 17% μέσα σε ένα έτος. Παράλληλα, ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει και μειώσεις στη χρηματοδότηση για αναπτυξιακή βοήθεια.

Στη Βουλγαρία, πάνω από 220 χιλιάδες κάτοικοι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα λόγω συνεχών διακοπών νερού που επηρεάζουν πολλές περιοχές της χώρας. Σύμφωνα με ανάλυση για το 2025 από την Επιτροπή Ενέργειας και Ρύθμισης Υδάτων, ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού ζει εδώ και καιρό με περιορισμένη πρόσβαση σε νερό εξαιτίας συχνών δυσκολιών υδροδότησης. Η ίδια έκθεση αναδεικνύει ότι καταγράφονται σημαντικές απώλειες νερού πανελλαδικά.

Μία από τις περισσότερο πληγείσες περιοχές είναι η Πλεύνα, όπου 13 οικισμοί και περίπου 107 χιλιάδες άνθρωποι βιώνουν συνεχιζόμενες διακοπές στην υδροδότηση, με το ποσοστό απώλειας να φθάνει το 71,31%. Παρόμοια είναι τα προβλήματα και σε άλλες περιοχές: στη Μπρεζνίκ οι απώλειες φτάνουν το 73%, στην Πέρνικ το 80% και στο Ραντομίρ αγγίζουν το 89,45%, σύμφωνα με το επίσημο πόρισμα.

Οι αρμόδιες αρχές επισημαίνουν πως οι πάροχοι κοινωφελών υπηρεσιών δεν κατάφεραν να επιτύχουν τους φετινούς στόχους για μείωση των απωλειών του νερού και ζητούν να ενταθούν οι σχετικές παρεμβάσεις, σημειώνοντας ότι τα προβλήματα οφείλονται και στην αναποτελεσματική αντιμετώπιση λαθραίας χρήσης και υποδομικών ελλείψεων. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι κάποιες εταιρείες μόλις πρόσφατα ξεκίνησαν πρωτοβουλίες κατά των απωλειών, οι οποίες πρέπει να εντατικοποιηθούν για να βελτιωθεί η κατάσταση.

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε ότι τα κατοικίδια ζώα που χάνονται κατά τη διάρκεια αεροπορικού ταξιδιού θεωρούνται αποσκευές όσον αφορά τα όρια αποζημίωσης. Η απόφαση ελήφθη ύστερα από υπόθεση Ισπανίδας επιβάτιδας, της οποίας ο σκύλος χάθηκε και δεν βρέθηκε ποτέ λίγο πριν επιβιβαστεί στην πτήση της από το Μπουένος Άιρες στη Βαρκελώνη.

Η γυναίκα επεδίωξε αποζημίωση ύψους 5.000 ευρώ για τη συναισθηματική ζημιά που υπέστη, ωστόσο η αεροπορική εταιρεία Iberia Airlines υποστήριξε ότι το ανώτατο όριο περιορίζεται περίπου στα 1.600 ευρώ, σύμφωνα με τη Σύμβαση του Μόντρεαλ για τις αποσκευές. Το ζήτημα παραπέμφθηκε στο Δικαστήριο της ΕΕ, για να αποφανθεί αν τα κατοικίδια ζώα πρέπει να λογίζονται ως αποσκευές με βάση τη σχετική νομοθεσία.

Το δικαστήριο έκρινε ότι τα κατοικίδια που μεταφέρονται στο αεροσκάφος υπόκεινται στους ίδιους κανόνες με άλλες αποσκευές, αλλά οι επιβάτες μπορούν να δηλώσουν ξεχωριστά αν κάποιο αντικείμενο ή ζώο έχει ιδιαίτερη αξία, πληρώνοντας επιπλέον για υψηλότερη αποζημίωση σε περίπτωση απώλειας. Επισημάνθηκε επίσης ότι η απόφαση δεν μεταβάλλει τις υποχρεώσεις για την ευημερία των ζώων κατά τις αεροπορικές μεταφορές. Η απόφαση πλέον αναμένεται να εφαρμοστεί ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Σύμφωνα με διεθνή έκθεση με τίτλο «Η Κατάσταση της Παγκόσμιας Συναισθηματικής Υγείας 2025», σημειώθηκε σημαντική αύξηση στα ποσοστά άγχους, στρες και θυμού παγκοσμίως την τελευταία δεκαετία. Σύμφωνα με την έρευνα, περίπου το 39% των ενηλίκων που συμμετείχαν δήλωσε ότι αντιμετώπισε έντονο άγχος κατά την προηγούμενη ημέρα, ενώ το 37% ένιωθε στρεσαρισμένο.

Το Ινστιτούτο Gallup πραγματοποίησε την έρευνα σε 144 χώρες και περιοχές, με τη συμμετοχή ατόμων άνω των 15 ετών. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, αν και τα ποσοστά άγχους παρουσίασαν μικρή πτώση το 2024 πλησιάζοντας τα προ πανδημίας επίπεδα, παραμένουν πέντε ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα σε σύγκριση με το 2014. Ιδιαίτερα υψηλά είναι τα επίπεδα άγχους και στρες σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις.

Τα ποσοστά σωματικού πόνου αυξήθηκαν κατά δύο μονάδες φθάνοντας το 32%, ενώ λύπη (26%) και θυμός (22%) παρέμειναν σχετικά σταθερά. Ωστόσο, συνολικά όλα τα αρνητικά συναισθήματα κινούνται σε υψηλότερα επίπεδα από πριν δέκα χρόνια, με τις γυναίκες να δηλώνουν μεγαλύτερη έκταση λύπης, άγχους και σωματικού πόνου συγκριτικά με τους άνδρες. Τα αποτελέσματα της έρευνας θα παρουσιαστούν στο Παγκόσμιο Φόρουμ Υγείας στο Βερολίνο, με στόχο την ευαισθητοποίηση για τη βελτίωση της ευημερίας. Οι συγγραφείς της έκθεσης υπογραμμίζουν ότι η αύξηση της παγκόσμιας ανησυχίας είναι γνωστή, αλλά οι ηγέτες εξακολουθούν να επικεντρώνονται κυρίως σε οικονομικούς δείκτες, παραβλέποντας τη συναισθηματική υγεία, γεγονός που μπορεί να καταστήσει τις κοινωνίες πιο ευάλωτες.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συζητήσει στις 22 Οκτωβρίου στο Στρασβούργο την τρέχουσα κατάσταση σχετικά με τις συνεχιζόμενες επιθέσεις κατά του κράτους δικαίου και των δημοκρατικών θεσμών στη Βουλγαρία. Το αίτημα για την ένταξη του θέματος στην ημερήσια διάταξη υπέβαλε η πολιτική ομάδα Renew Europe. Η συζήτηση θεωρείται μια από τις πιο σημαντικές στο πλαίσιο των πρόσφατων εξελίξεων στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ δεν θα ακολουθήσει υιοθέτηση ψηφίσματος.

Η Renew Europe είχε ανακοινώσει ήδη από τον Ιούλιο, μετά τη σύλληψη του Δημάρχου Βάρνα Μπλαγκομίρ Κότσεφ και τις διαμαρτυρίες στις Βρυξέλλες, ότι το ζήτημα αυτό θα τεθεί προς συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Τον Σεπτέμβριο, η ομάδα απέστειλε επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας να εξεταστεί η πιθανή συσχέτιση μεταξύ της υπόθεσης Κότσεφ και της εκταμίευσης κονδυλίων προς τη Βουλγαρία στο πλαίσιο του εθνικού σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

Αναμένεται ότι η συζήτηση στο Κοινοβούλιο θα δώσει το έναυσμα για νέες αξιολογήσεις σχετικά με τις υποχρεώσεις της Βουλγαρίας στον τομέα του κράτους δικαίου, αλλά και για τη μελλοντική κατανομή ευρωπαϊκών κονδυλίων προς τη χώρα. Η εξέλιξη αυτή θα παρακολουθηθεί στενά από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τους εμπλεκόμενους φορείς στη Βουλγαρία.

Η γερμανική κυβέρνηση ενέκρινε πρόσφατα νέο νομοσχέδιο που ενθαρρύνει τους συνταξιούχους να παραμείνουν στην αγορά εργασίας. Σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση, οι συνταξιούχοι θα μπορούν να κερδίζουν εισόδημα έως 2.000 ευρώ το μήνα χωρίς να φορολογείται το ποσό αυτό. Η απόφαση αποσκοπεί στη μείωση της έλλειψης εργατικού δυναμικού που αντιμετωπίζει η χώρα τα τελευταία χρόνια.

Ο νόμος αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στις αρχές του 2026 και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η ρύθμιση αυτή θα προκαλέσει ετήσια απώλεια φορολογικών εσόδων για το κράτος, περίπου 890 εκατομμυρίων ευρώ ως το 2030. Βάσει της δημογραφικής έκθεσης του Υπουργείου Εσωτερικών, εκτιμάται ότι έως το 2030 ο αριθμός των εργαζομένων θα είναι κατά 6,3 εκατομμύρια μικρότερος σε σχέση με το 2010, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της χώρας.

Το μέτρο εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση στην Ευρώπη, όπου πολλές κυβερνήσεις προωθούν μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό με στόχο την παράταση του εργασιακού βίου. Παρ’ όλα αυτά, τέτοιες αλλαγές προκαλούν έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις και στη Γερμανία, με τους συντηρητικούς της αντιπολίτευσης να προειδοποιούν για πιθανούς κινδύνους. Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε αλλαγές στη μεταναστευτική νομοθεσία ώστε να προσελκύσει ειδικευμένους εργαζομένους, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει τη συνεχιζόμενη έλλειψη προσωπικού που απειλεί την οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

Η γερμανική κυβέρνηση ετοιμάζεται να εφαρμόσει μια νέα φορολογική απαλλαγή για όσους συνεχίζουν να εργάζονται μετά τη συνταξιοδότηση. Από τον Ιανουάριο, στο πλαίσιο της ρύθμισης «ενεργή συνταξιοδότηση», τα επιπλέον εισοδήματα έως 2.000 ευρώ τον μήνα (ή 24.000 ευρώ ετησίως) που αποκτούν τα άτομα άνω των 67 ετών εκτός της βασικής σύνταξης θα απαλλάσσονται από τη φορολογία. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται και στις προεκλογικές εξαγγελίες του Πρωθυπουργού Φρίντριχ Μερτς.

Η νομοθεσία έχει ως στόχο να διατηρήσει το έμπειρο και εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό στην αγορά για περισσότερα χρόνια, ενισχύοντας έτσι την απασχόληση και την οικονομική ανάπτυξη. Η Γερμανία, όπως και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αντιμετωπίζει προβλήματα γήρανσης του πληθυσμού και έλλειψης εργατικού δυναμικού, με περίπου 4,8 εκατομμύρια άτομα να αναμένεται να συνταξιοδοτηθούν την επόμενη δεκαετία – αριθμός που αντιστοιχεί στο 9% του συνολικού εργατικού δυναμικού.

Η ρύθμιση αφορά όσους άνω των 67 συνεχίζουν να εργάζονται σε ασφαλισμένες θέσεις εργασίας, εξαιρώντας όμως δημοσίους υπαλλήλους, ελεύθερους επαγγελματίες και ορισμένες ομάδες από τους τομείς αγροδιατροφής και εμπορίου, γεγονός που επικρίνεται από ειδικούς. Εκτιμάται ότι ένα τέταρτο των δικαιούχων συνταξιούχων θα επωφεληθεί, με ετήσια απώλεια φορολογικών εσόδων περίπου 900 εκατ. ευρώ, ωστόσο μεσοπρόθεσμα η ενίσχυση της οικονομίας και των ασφαλιστικών ταμείων αναμένεται να αντισταθμίσει το κόστος. Παρά τη στοχοθεσία της, η ρύθμιση αναμένεται να ωφελήσει κυρίως τους υγιείς και οικονομικά ισχυρότερους συνταξιούχους και όχι να μειώσει ουσιαστικά τη φτώχεια μεταξύ των ηλικιωμένων.